Wat je niet leert uit een boek
Leren met je hoofd, hart én handen
Wat is er nu leuker dan les krijgen van een échte fotograaf of striptekenaar? Of leren rekenen terwijl je aan het koken bent? Op deze scholen gebeurt het allemaal: van creatieve circuits tot dans en van kinderyoga tot talentmomenten. In dit artikel vertellen leerkrachten hoe zij onderwijs geven met het hoofd, hart én handen.
Koken op De Vlindertuin
Jeanette van der Luit: De ‘Op De Vlindertuin duiken kinderen al vanaf jonge leeftijd ons eigen kooklokaal in. Daar gaan ze zelf aan de slag met snijden, wegen, afmeten en het lezen van recepten.
Tijdens het koken oefenen kinderen begrijpend lezen door recepten stap voor stap te volgen. Ook rekenen komt op een andere, leuke manier voorbij. Hoeveel gram zit er eigenlijk in een kilo? Hoe lees je een maatbeker? En hoe verdeel je iets in gelijke stukken? Door het zelf te doen en het praktisch te maken, begrijpen kinderen dit veel beter.
Daarnaast leren ze allerlei praktische vaardigheden. Denk aan hygiëne, schoonmaken en samenwerken. In groepjes verdelen de kinderen taken en ontdekken ze wat ze leuk vinden en waar ze goed in zijn. Zo houdt de één van snijden en de ander van kneden of versieren.
Wat ik mooi vind, is dat kinderen hier echt mogen proberen. Het eindresultaat hoeft niet perfect te zijn. Soms mislukt een gerecht, maar ook daar leren ze van. Dat maakt deze lessen zo waardevol.’
Circuit op De Wegwijzer
Koen Gerdes: 'Les krijgen van een échte fotograaf of striptekenaar, dat gun je toch ieder kind? De Wegwijzer werkt voor het circuit samen met de Talentcirkel. Dat is een platform waar externen hun expertise aanbieden aan scholen. Zo maken kinderen kennis met activiteiten als fotografie, dans, schaken, striptekenen en contentcreatie. De Talentcirkel breidt steeds verder uit, waardoor het aanbod aan externen en hun lessen steeds breder wordt.
Het mooie is dat deze lessen worden gegeven door mensen die échte passie hebben voor hun vak. Dat enthousiasme werkt aanstekelijk. Veel kinderen vinden het circuit zelfs het leukste moment van de week.
We zijn het circuit op de Wegwijzer ooit begonnen omdat we niet alleen aandacht wilden geven aan de cognitieve vakken, maar juist ook aan creativiteit. Het circuit is voor alle groepen en de leerlingen mogen zelf kiezen welke activiteit ze doen. Die autonomie vinden we belangrijk. Je ziet kinderen extra gemotiveerd raken en soms talenten ontdekken waarvan ze zelf nog niet wisten dat ze die hadden!’
Zang, dans en drama op De Stek
Bertine Verbeek: 'Op De Stek geef ik alle kinderen vanaf groep 1 lessen in zang, dans en drama. En groep 8 krijgt natuurlijk musical-les! In het begin vonden sommige kinderen het wel spannend, maar inmiddels vindt iedereen het leuk en doen ze allemaal enthousiast mee.
Het leuke is dat je echt samen iets aan het maken bent. Aan het einde van ieder schooljaar hebben we bijvoorbeeld De Grote De Stek Show, waarbij alle groepen een optreden geven.
Ik vind het belangrijk dat dit soort creatieve lessen er zijn, omdat het goed is voor de sociaal-emotionele ontwikkeling van kinderen. Dat leer je niet alleen tijdens cognitieve vakken. Ook is het mooi dat kinderen leren dat ze soms best expressief mogen zijn, iets wat niet in alle culturen altijd even vanzelfsprekend is.
Doordat ik hier al lang werk, zie ik de kinderen echt groeien. Een leerling die eerst verlegen was, zie je gewoon ‘open’ gaan tijdens de les. Dat vind ik bijzonder.’
Talentgedreven onderwijs op De Lispeltuut
Nienke Beutick: 'Met de talentmomenten proberen we kinderen bewust te maken van hun talenten en die van anderen. Waar krijgen ze energie van? Daar zit je talent en daar kun je dan weer gebruik van maken. Ook zetten we een talent in de spotlight: bij wie herken je dit talent? En ziet die leerling dat zelf ook? Kinderen leren dus ook naar elkaar te kijken en geven elkaar feedback
Dit talentgedreven onderwijs geven we sinds 2019 op De Lispeltuut. Het is gebaseerd op het gedachtegoed van Els Pronk en we hebben zelf een doorgaande lijn ontwikkeld. Vanaf groep 1 ontdekken leerlingen wat hun talenten zijn en hoe ze die optimaal gebruiken. En dat gaat verder dan goed kunnen tekenen of sporten. Sommige kinderen voelen anderen goed aan, helpen graag of brengen rust in een groep.
Ik ben ervan overtuigd dat kinderen hierdoor veel veerkrachtiger en zelfverzekerder de school verlaten. Met een goed gevulde rugzak aan talenten waar ze profijt van hebben.’
Leerling Sanne-Fleur: “Ik kijk altijd uit naar deze les, omdat het iets anders is dan de gewone vakken. Je leert anderen beter kennen. Ook leer je goed te kijken naar je eigen talenten en hoe je daarin kunt groeien. Een paar jaar geleden vond ik het nog wel saai. Maar dat kwam omdat ik toen nog niet wist wat mijn talent was. Nu weet ik dat wel. Ik kan goed de sfeer aanvoelen en ik help anderen graag als ze bijvoorbeeld verdrietig zijn.”
Kinderyoga op de Sint Adelbertusschool Marleen Monsees: 'Met muziek, ademhalingsoefeningen, beweging en ontspanning help ik de leerlingen om even ‘uit hun hoofd’ te komen. Zeker in drukke periodes, bijvoorbeeld rondom Sinterklaas, merk je dat kinderen hier extra behoefte aan hebben.
We vinden het belangrijk dat kinderen niet alleen leren met hun hoofd, maar ook leren ontspannen en voelen wat ze nodig hebben. Daarom zijn op de Sint Adelbertusschool de relaxmomentjes en kinderyoga een vast onderdeel van het lesprogramma geworden.
Het mooie is dat het echt gedragen wordt. Door de kinderen, maar ook door ouders. Zo deed ik laatst met een leerling een ademhalingsoefening. Later kreeg ik een berichtje van haar moeder dat ze thuis trots had verteld dat ze eindelijk weet hoe ze haar zorgen kan ‘wegblazen’. Zulke reacties ontroeren me.
Ik gun het de kinderen ook enorm. De wereld gaat al zo snel voor ze en dit is echt een momentje om helemaal te ontspannen en tot rust te komen. Daarom ben ik blij dat ik dit vanaf volgend schooljaar structureel op onze beide locaties mag doen.’
Leerlingen Loïs, Ties en Masha, groep 1-2: “Iedereen wordt er lekker rustig van. De muziek is heel fijn. Dansmuziek? Hihi, nee dat zou echt gek zijn! Wist je dat als je je eigen handen masseert, dat je buikpijn dan weggaat?”
Circuit bij Erasmus Elle Wessel (cultuurcoördinator), Sylvia Versteeg en Stijn Zondervan: 'Het circuit bij Erasmus is vanuit de leerlingen zelf ontstaan. Hoe leuk is dat? Vanuit de bovenbouwgroepen en de leerlingenraad kwam de wens om meer te doen met creativiteit, techniek, kunst en beweging. Daar werden wij als team meteen enthousiast van!
Imiddels is het circuit uitgegroeid tot een programma waarin kinderen kunnen dansen, tekenen, fotograferen, schilderen of aan de slag gaan met techniek en ICT. Dit doen we met onze eigen talenten én inzet van de Talentcirkel.
Het is geweldig dat kinderen andere kanten van zichzelf kunnen laten zien, maar óók dat wij als leerkrachten dicht bij onze eigen talenten kunnen blijven. Zo is Stijn bijvoorbeeld gek van techniek en ICT en weet hij kinderen daar heel enthousiast voor te maken. Dat is win-win.
En het mooie is: het gaat niet alleen om vaardigheden, maar ook om zelfvertrouwen, samenwerken, respect en ontdekken dat talent veel breder is dan alleen goed zijn in ‘gewone’ schoolvakken.
We zijn nog volop aan het ontwikkelen en zoeken soms nog. Maar één ding is zeker: het enthousiasme bij de kinderen en bij ons is groot! Door steeds samen met de kinderen te evalueren, leren we wat werkt. En we merken nu al dat kinderen elkaar op andere manieren leren kennen en waarderen.’
Leerlingen Tess en Bente: “We krijgen nu voor het eerst zo uitgebreid les in kunst en cultuur. Het is heel leuk om een keer iets anders te doen. En het maakt niet uit als je iets nog niet zo goed kan. Het leuke is dat alles hier samenkomt: je leert kinderen van andere groepen kennen, je leert samenwerken en elkaar helpen. Het is echt iets unieks.”