Kindweetstelsel: 'Worden wie je bent'
Na twee jaar intensief ontwikkelwerk lanceert SaKS het Kindweetstelsel: een raamwerk waarmee scholen de kinderen compleet in kaart brengen. "Ik wil gewoon weten hoe het écht met onze kinderen gaat," stelde bestuurder Anne in oktober 2022. Die opmerking was de start van een bijzondere ontdekkingsreis waarover Marlies Pepping, schooldirecteur, en Femke Tjeertes, coach, meer vertellen.
"We wisten het doel, maar niet het hoe," vertelt Marlies over het ontwikkelproces. Met een grote, diverse groep van schoolleiders, directeuren, coaches en collega’s van team onderwijs en ontwikkeling gingen ze aan de slag. De kernvraag: hoe krijgen we écht zicht op hoe het met kinderen gaat? "Het was zoeken: wat gaat ons helpen? We experimenteerden, probeerden dingen uit en stemden continu met elkaar af."
Van bewustwording naar concrete tools
Femke deed een literatuurstudie om de vier basisbehoeften uit de SaKS-klaver wetenschappelijk te onderbouwen: autonomie, competentie, relatie en betekenisvol. "Onderzoek laat zien dat het welbevinden van kinderen stijgt wanneer ze deze basisbehoeften ervaren en dat ze intrinsiek gemotiveerd zijn om te leren,” vertelt ze, “en daar draait het uiteindelijk om.”
Op alle scholen volgden sessies waarin teams deze basisbehoeften niet alleen leerden kennen, maar ook zelf gingen ervaren. "Wat doet autonomie met je? En wat gebeurt er als je die niet ervaart? Pas als je voelt wat het met jou doet, kun je je verplaatsen in de belevingswereld van kinderen."
Die bewustwording bleek cruciaal. "Gaandeweg kwamen we erachter: we wilden iets voor de kinderen, maar het moet over ons handelen gaan," zegt Marlies. "Welke klaverbladen moeten wij als professionals aandacht geven zodat kinderen zich intrinsiek gemotiveerd ontwikkelen?”
Van onderdelen naar samenhang
In samenwerking met Garage 2020 en alle scholen ontwikkelde SaKS de Snelle Stembus, een instrument waarmee kinderen via vragen (gebaseerd op de zelfdeterminatietheorie waarop de visie van SaKS is gebouwd) kunnen aangeven hoe ze zich voelen. Elke school kon meedenken en feedback geven, waardoor het instrument echt van de scholen zelf werd. “En toch hadden we niet het gevoel dat we er hiermee waren,” herinnert Femke zich.
Het keerpunt kwam toen het vernieuwde weetstelsel van SaKS klaar was. "Daarmee viel ineens alles op zijn plek. De Snelle Stembus was niet ons complete Kindweetstelsel; het gaat om álles wat we doen om de kinderen in kaart te krijgen!" Scholen inventariseerden wat ze al deden en wat nog ontbrak. Het resultaat: een rijk overzicht van middelen. Van het leerlingvolgsysteem en toetsing tot observaties, portfolio's, kindontwikkelgesprekken en nieuwe tools die nog verder ontwikkeld worden, zoals Junior ODC en Human Design.
"Het mooie is dat het Kindweetstelsel uit globale thema's bestaat," legt Marlies uit. "De bouwstenen zijn overal aanwezig en elke school zet ze op zijn eigen manier in."
Onderwijs waarin we elk kind écht zien
Femke gaat met alle scholen in gesprek hoe het Kindweetstelsel er schoolspecifiek uitziet en wat er nog ontbreekt. Op 7 april is er een SaKS-inspiratiedag voor alle collega’s met het thema Kind in Beeld, het Kindweetstelsel wordt de onderlegger van die dag. "Ik hoop dat collega's zien dat een kind zoveel meer is dan wat we zien in het leerlingvolgsysteem," zegt Marlies. "Dat ouders daarin worden meegenomen, zodat ze trots en vol vertrouwen denken: wauw, dit is mijn kind." Om kinderen en ouders goed te informeren, maakten we korte video’s waarin kinderen samen met SaKS-collega’s de betekenis en meerwaarde van de verschillende onderdelen ontdekken.
Femke: "Collega's doen al ontzettend veel mooie dingen. Het Kindweetstelsel geeft daar handen en voeten aan en maakt inzichtelijk wat onderwijskrachten intrinsiek al aanvoelen." Marlies vult aan: "Bij SaKS draait het om worden wie je bent. Dat geldt ook voor onze professionals. Alles wat je doet, op elk moment, telt mee. Daarop vertrouwen vanuit vakmanschap geeft kinderen de ruimte om zichzelf te ontdekken en te ontwikkelen. Zo bouwen we samen aan onderwijs waarin we elk kind écht zien en kan worden wie het is."