Samen op weg naar een inclusieve leeromgeving ‘Je hoeft het niet alleen te doen’
Bij SaKS beloven we ieder kind dat er altijd een plek is waar het zich thuis voelt. Wie het ook is, wat het ook kan en met al zijn (eigen) aardigheden. Die belofte vraagt dat we samen op weg gaan naar een inclusieve leeromgeving. Maar hoe ziet die weg er dan uit? Op 29 september kwamen collega’s tijdens de SaKS dag samen om daarover te dromen, beren op de weg te zien en mooie parels te delen.
Het is tijd om te bewegen
Volgens bestuurder Anne Bruggeman kan én wil SaKS niet om inclusief onderwijs heen. Toch realiseert ze zich dat er veel op iedereen afkomt: ‘Inclusief onderwijs is een spannend en complex onderwerp. Maar we krijgen er wél mee te maken. De overheid wil dat in 2035 de meeste scholen inclusief onderwijs geven.
Bovendien hebben we bij SaKS een belangrijke kindbelofte gedaan: er is altijd een plek waar jij je thuis voelt. Wie je ook bent, wat je ook kunt en met al je (eigen) aardigheden. Om dat waar te maken, moeten we samen ontdekken wat daarvoor nodig is. Dat vraagt iets van ons allemaal: bewegen én loslaten wat we gewend zijn.’
We hebben alle kinderen nodig
Voor Anne gaat inclusief onderwijs over veel meer dan de vraag of een kind wel of niet naar een reguliere school kan. ‘Het gaat over de manier waarop kinderen samen opgroeien en wat we elkaar daarin meegeven. Dat gaat niet alleen om kinderen waarvan we denken: daar gaat het moeilijk mee. Het gaat er ook over dat we kinderen leren elkaar te helpen.
De zin ‘it takes all our children to raise the village’ past daar mooi bij. We geven kinderen het gevoel: we zitten op jou te wachten, want jij hoort erbij. Jij hebt, met jouw unieke talent, iets te brengen. Dat is misschien wel het mooiste van inclusief onderwijs.’
Inclusief onderwijs gaat voor Anne ook hand in hand met kansengelijkheid. ‘We weten dat kinderen niet allemaal met dezelfde mogelijkheden en bagage op de basisschool beginnen. We moeten dus ook kijken naar welke kansen kinderen krijgen en wat ze nodig hebben om mee te kunnen doen.’
Groot dromen mag
‘Dit betekent dat we anders naar onderwijs kijken. Neem nu de opkomst van koptelefoons in de klas. Eerst dacht ik: wat handig, kinderen kunnen rustig werken. Maar nu denk ik: waarom zorgen we er niet gewoon voor dat het stil is in een klas? We moeten de omgeving zo inrichten dat alle kinderen ervan profiteren. Pas dus de omgeving aan, niet het kind. En dat mag van mij best gedurfd. Kortom: droom groot.
Dat roept natuurlijk ook vragen op. Zorgen over veiligheid, werkdruk en kwaliteit moeten we serieus nemen. Ik denk dat iedere leerkracht daar de pijn voelt. En je denkt misschien: komt dit er ook nog bij? Maar we moeten juist schrappen en tijd maken. En dat doen we samen. Ik wil iedereen echt op het hart drukken: dit hoef je niet alleen te doen.’
We doen al veel moois
Wat Anne tijdens de SaKS dag zag, geeft haar veel vertrouwen. ‘Wat mij opviel, is dat collega’s ontzettend veel in mogelijkheden dachten. Ze zagen natuurlijk ook beren op de weg, maar kwamen vaak wel meteen met een oplossing. Dat vind ik gaaf. Het bevestigt hoeveel ontwikkelkracht en denkkracht er bij SaKS zit. Maar we moeten die ruimte dan ook wel pakken, buiten de bestaande kaders durven denken en ander onderwijs ontwerpen.’
Voor Anne komt alles uiteindelijk terug bij één uitgangspunt: ‘De basisbehoefte van een kind is erbij horen. Dat is meteen het antwoord op de vraag waarom we dit doen. En daar hebben we elkaar voor nodig. Spreek je uit, deel je zorgen, kom met ideeën en vertel wat je nodig hebt. Vertrouw erop dat je er niet alleen voor staat. We gaan dit samen doen.’
Op 29 september kwamen SaKS collega’s samen in de Victorie en deelden hun dromen, beren en parels:
Droom
'Als gezin naar dezelfde school’ ‘De ultieme droom is dat ieder kind naar de school in zijn of haar eigen buurt kan. En dat broertjes en zusjes samen naar dezelfde school gaan. Zodat ze thuis aan de keukentafel allemaal hetzelfde verhaal kunnen vertellen over hun schooldag. Kortom: kinderen moeten als gezin naar school kunnen gaan.’ - Mari-Anne, SBO De Vlindertuin
Beer
Wat gebeurt er ná het basisonderwijs?’ ‘De grootste beer is misschien wel de overgang naar het voortgezet onderwijs. Want wat gebeurt er als kinderen twaalf jaar zijn? Inclusie stopt niet bij groep 8. Ik zou daarom graag willen dat we daarin samen optrekken. Hoe zorgen we ervoor dat deze beweging ook ná de basisschool doorgaat?’ - Saskia, De Kring
Parel
‘Leerkrachten ondersteunen’ ‘Aan mijn tafel werd gezegd: “iedere school zou een Cockie moeten hebben”. Dat vind ik een mooi compliment. Ik werk vier dagen per week als administratief medewerker. Ik zit op een centrale plek en ben hét aanspreekpunt voor allerlei zaken. Van pleisters plakken en ouders bellen, tot een oogje in het zeil houden wanneer een kind even op de gang is. Het zijn misschien kleine dingen, maar het ontzorgt de leerkrachten én kinderen.’ - Cockie, ’t Baeken
Samen kleuren we de weg verder in
De SaKS dag was pas het begin. Alle dromen, beren en parels die op tafel kwamen, nemen we mee op onze verdere weg naar een inclusieve leeromgeving. Samen gaan we de ideeën verder uitwerken en onderzoeken wat nodig is om ze werkelijkheid te maken. Want de weg ligt nog niet vast. Die ontwerpen en kleuren we samen steeds verder in. Met ruimte om te proberen, te leren en nieuwe wegen te ontdekken.